Popüler Romanlardan Yeşilçam Melodramlarına Bir Uyarlama Örneği: Hıçkırık

Süreyya Çakır

Öz


Özet

Kültür ve zihniyet kalıpları hem dinamik hem statik özellikler taşır; bu nedenle tarih içinde hem değişimin hem de sürekliliğin konusudurlar.  Kültürün tüm ilerleme ve değişim söylemine rağmen melodramlar, kültürel sürekliliğin, dolayısıyla belli ölçüde muhafazakrlığın da taşıyıcısıdırlar.  Her ne kadar farklı türlerde film yapılsa da Yeşilçam Sineması büyük ölçüde melodram özellikleri taşımaktadır. Biçim olarak Batı melodramları ile benzerlikler taşısa da,  Yeşilçam Melodramlarında alttan alta geleneksel etki varlığını sürdürmüştür.  Filmler, değişmiş biçimiyle de olsa, eski kültür ve zihniyet özelliklerine göre üretilmiş, alımlanmış ve pazarlanmıştır. Bu çalışmada, Türkiye’deki melodram anlatıları geleneksel zihniyet kalıplarının, değerlerin sürekliliği açısından irdelenecektir. Bu amaçla metinlerarası ilişkinin konusu olan Hıçkırık romanı ve filmi özelinde geleneksel zihniyet kalıplarının ve geleneksel anlatı yapılarına dair özelliklerin izi sürülecektir.  Türk popüler romanlarında ve bunlar kanalıyla Yeşilçam melodramlarına aktarılan bize özgü kültür ve zihniyet yapıları; üretim ve alımlama özellikleri, anlatı yapıları, duygu dünyası ve ideolojik önermeleri gibi farklı perspektiflerden ele alınacak;  bu açılardan Hıçkırık romanı (Kerime Nadir, 1938) ve filmi (Atıf Yılmaz, 1953) özelindeki metinlerarası geçişlilik irdelenecektir. Bu anlatılarda izini sürdüğümüz estetik ve zihniyet süreklilikleri üzerinde dururken amaç; nedenselliklerin kurulmasından ziyade,  gelenekle ilişkilenme biçimleri üzerinde durmaktır.

Anahtar Sözcükler: Roman, film, edebiyat uyarlamaları, geleneksel zihniyet yapıları, Hıçkırık romanı ve filmi

Özet

Kültür ve zihniyet kalıpları hem dinamik hem statik özellikler taşır; bu nedenle tarih içinde hem değişimin hem de sürekliliğin konusudurlar.  Kültürün tüm ilerleme ve değişim söylemine rağmen melodramlar, kültürel sürekliliğin, dolayısıyla belli ölçüde muhafazakrlığın da taşıyıcısıdırlar.  Her ne kadar farklı türlerde film yapılsa da Yeşilçam Sineması büyük ölçüde melodram özellikleri taşımaktadır. Biçim olarak Batı melodramları ile benzerlikler taşısa da,  Yeşilçam Melodramlarında alttan alta geleneksel etki varlığını sürdürmüştür.  Filmler, değişmiş biçimiyle de olsa, eski kültür ve zihniyet özelliklerine göre üretilmiş, alımlanmış ve pazarlanmıştır. Bu çalışmada, Türkiye’deki melodram anlatıları geleneksel zihniyet kalıplarının, değerlerin sürekliliği açısından irdelenecektir. Bu amaçla metinlerarası ilişkinin konusu olan Hıçkırık romanı ve filmi özelinde geleneksel zihniyet kalıplarının ve geleneksel anlatı yapılarına dair özelliklerin izi sürülecektir.  Türk popüler romanlarında ve bunlar kanalıyla Yeşilçam melodramlarına aktarılan bize özgü kültür ve zihniyet yapıları; üretim ve alımlama özellikleri, anlatı yapıları, duygu dünyası ve ideolojik önermeleri gibi farklı perspektiflerden ele alınacak;  bu açılardan Hıçkırık romanı (Kerime Nadir, 1938) ve filmi (Atıf Yılmaz, 1953) özelindeki metinlerarası geçişlilik irdelenecektir. Bu anlatılarda izini sürdüğümüz estetik ve zihniyet süreklilikleri üzerinde dururken amaç; nedenselliklerin kurulmasından ziyade,  gelenekle ilişkilenme biçimleri üzerinde durmaktır.

Anahtar Sözcükler: Roman, film, edebiyat uyarlamaları, geleneksel zihniyet yapıları, Hıçkırık romanı ve filmi


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Kaynakça

Abisel, Nilgün, (1994). Türk Sineması Üzerine Yazılar, Ankara: İmge Yayınları.

Akbulut, Hasan, (2008). Kadına Melodram Yakışır, İstanbul: Bağlam Yayınları.

Aktunç, Hulki, (1984). “Kerime Nadir ya da Kendine Özgü Okuru Olan Bir Roman Üreticisi”, http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/31383/001516966006.pdf?sequence=1 , Erişim Tarihi: 22.08.2016

Ayça, Engin, (1985). “Türk Sinemasının Kimliği”, Videosinema, İletişim Yayınları, sayı: 9, Mart 1985.

Ayça, Engin, (1985). “Yeni Türk Sineması ve Eski Sorunları”, Videosinema, İletişim Yayınları, sayı 11, Mayıs 1985.

Ayça, Engin, (1989). “Anonim Sinemadan Kişisel Sinemaya”, Hürriyet Gösteri, Sayı: 98 (Ocak 1989)

Ayvazoğlu, Beşir, (1989). İslam Estetiği ve İnsan, İstanbul: Çağ yayınları.

Arslan, Savaş, (2005). Melodram, İstanbul: L&M Yayınları.

Çulhaoğlu, Gülşen, (2004). “Şeyhi’nin Hüsrev ü Şirin Mesnevisindeki Aşk İlişkileri”, Doğu-Batı Dergisi, 3.b., yıl 7, sayı 26, Mart-Nisan 2004.

Doğan, Muhammet Nur, (2004). “Divan Şiirinde Aşk”, Doğu-Batı Dergisi, 3.b., yıl 7, sayı 26, Mart-Nisan 2004.

Erdoğan, Nezih, (1995). “Ulusal Kimlik, Kolonyal Söylem ve Yeşilçam Melodramı”, Toplum ve Bilim, sayı 67, Güz 1995.

İleri, Selim, (1983). “Genel Görünümüyle Türk Sineması Melodramatik Bir Romandır”, Milliyet Sanat, Yeni Dizi:77, sıra.437, 1 Ağustos 1983.

İleri, Selim, (2001). “Hıçkırık’a birkaç sayfa…”, Kerime Nadir, Hıçkırık, İstanbul: Doğan Kitap.

İnam, Ahmet, (2004). “Andelib-i Guyanın Yolculuğu Olarak Aşk”, Doğu-Batı Dergisi, 3.b., yıl 7, sayı 26, Mart-Nisan 2004.

İnan, Abdülkadir, (1995). Tarihte ve Bugün Şamanizm, 4.b., Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.

Kale, Özlem, (2010). Türk Romanının Yeşilçam Macerası, İstanbul: Dijital Sanat Yayınları.

Koçak, Orhan (1996). Kaptırılmış İdeal: Mai ve Siyah Üzerine Psikanalitik Bir Deneme, Toplum ve Bilim, sayı:70, Güz 1996.

Koçak, Orhan, (2001). “1920’lerden 1970’lere Kültür Politikaları”, Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Kemalizm 2. İstanbul: İletişim Yayınları.

Maktav, Hilmi, (2013). Türkiye Sinemasında Tarih ve Siyaset, İstanbul: Agora Yayınları.

Moran, Berna, (1990). Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış I, 3. B., İstanbul: İletişim Yayınları.

Moran, Berna, (1985). “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Roman”, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, Cilt 2, İstanbul, İletişim Yayınları.

Nadir, Kerime (1981). Romancının Dünyası, İstanbul: İnkılap/Aka Basımevi.

Nadir, Kerime, (2001). Hıçkırık, İstanbul: Doğan Kitap.

Oktay, Ahmet, (1993). Türkiye’de Popüler Kültür, İstanbul: YKY.

Oktay, Ahmet, (1993). Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı: 1923-1950, Ankara, Kültür Yayınları.

Oran, Bülent, (1973). “Senaryo Yazarı Bülent Oran’la Bir Konuşma”, Yedinci Sanat, sayı.13, Mayıs 1973.

Oskay, Ünsal, (2000). “Hayat Bunca Değişirken Sinemamız Nasıl Değişsin ki?’”, Tek Kişilik Haçlı Seferleri, İstanbul: İnkılap Yayanları.

Özgüven, Fatih, (2007). “‘Bizim Ulusal Sinema Yapmamız Mümkün Değil!’”, ‘Rejisör’ Atıf Yılmaz, İstanbul: Agora.

Özkırımlı, Atilla (1983). “Anahatlarıyla Edebiyat”, Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, Cilt 3, İstanbul: İletişim Yayınları.

Özön, Nijat, (1962). Türk Sineması Tarihi, İstanbul: Artist Reklam Ortaklığı Yayınları.

Özön, Nijat, (1995). Karagöz’den Sinemaya, Cilt:1, Ankara, Kitle Yayınları.

Sarıkartal, Çetin, (2016). “Yeşilçam’dan Yazmak: Orhan Aksoy Filmleri ve Kerime Nadir Romanları”, Türk Film Araştırmalarında Yeni Yönelimler 5, Yayına haz. Deniz Bayrakdar, İstanbul: Bağlam Yayınları, Kasım 2016.

Schimmel, Annemarie, (2004). “Sufilikte Dişil Unsurlar”, Doğu-Batı Dergisi, 3.b., yıl 7, sayı 26, Mart-Nisan 2004

Scognamillo, Giovanni, (1998). Türk Sinema Tarihi, 3.Basım, İstanbul, Kabalcı Yayınları.

Şasa, Ayşe, (2010). Yeşilçam Günlüğü, 3.b., İstanbul: Küre Yayınları.

Şener, Ermen, (1970). Kurtuluş Savaşı ve Sinemamız, İstanbul: Dizi Yayınları.

Parla, Jale, (1993). Babalar ve Oğullar, 2.Basım, İstanbul, İletişim Yayınları.

Tamer, Emel Ceylan, (2007). “‘İlk Zamanlar Biçim Özden Önemliydi’”, ‘Rejisör’ Atıf Yılmaz, Der. Müjde Arslan, İstanbul: Agora Yayınları.

Tanpınar, Ahmet Hamdi, (1995). Edebiyat Üzerine Makaleler, İstanbul: Dergâh Yayınları, 4. B. Haz. Zeynep Kerman., İstanbul: Dergah Yayınları.

Tanpınar, Ahmet Hamdi, (1996). Yaşadığım Gibi, Haz. Birol Emil, 2.b., İstanbul: Dergah Yayınları.

Timur, Taner, (1991). Osmanlı-Türk Romanında Tarih, Toplum ve Kimlik, İstanbul: Afa Yayınları.

Tunalı, Dilek, (2006). Batıdan Doğuya Hollywood’dan Yeşilçam’a Melodram, Ankara: Aşina Kitaplar.

Türk, İbrahim, (2004). Senaryo: Bülent Oran, İstanbul: Dergâh Yayınları.

Yıldız, Alpay Doğan, (2009). Popüler Türk Romanları, İstanbul: Dergâh Yayınları.

Yılmaz, Atıf (Yönetmen) (1953). Hıçkırık [Film], Türkiye: Erman Film

Yılmaz, Atıf, (1991). Hayallerim, Aşkım ve Ben, İstanbul: Simavi Yayınları, 1991


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.